W praktyce obrotu gospodarczego często pojawia się pytanie, czy polska firma zatrudniająca pracowników (również na umowy zlecenia), którzy wykonują pracę na terytorium Niemiec, może umożliwić im wybór systemu ubezpieczeń społecznych – polskiego (ZUS) albo niemieckiego.

O miejscu ubezpieczenia nie decyduje ani wola stron, ani treść umowy, lecz bezwzględnie obowiązujące przepisy prawa Unii Europejskiej.

Zasada ogólna: jedno ustawodawstwo – kraj wykonywania pracy

Zgodnie z art. 11 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 883/2004, osoba podlega ubezpieczeniom społecznym tylko jednego państwa członkowskiego.

Doprecyzowuje to art. 11 ust. 3 lit. a rozporządzenia 883/2004, zgodnie z którym:

osoba wykonująca pracę najemną lub na własny rachunek na terytorium państwa członkowskiego podlega ustawodawstwu tego państwa.

Co to oznacza w praktyce?

• praca wykonywana fizycznie w Niemczech → niemiecki system ubezpieczeń,

• rodzaj umowy (umowa o pracę, zlecenie, B2B) nie ma znaczenia,

• nie istnieje legalny „wybór” ZUS albo Niemcy.

Wyjątek od zasady: delegowanie i zaświadczenie A1

Jedynym wyjątkiem od zasady miejsca wykonywania pracy jest delegowanie, uregulowane w art. 12 ust. 1 rozporządzenia 883/2004.

Delegowanie pozwala na dalsze podleganie ubezpieczeniom w Polsce (ZUS), mimo czasowej pracy w innym państwie UE, pod warunkiem spełnienia ściśle określonych przesłanek.

Warunki legalnego delegowania (A1)

Szczegółowe warunki wynikają z rozporządzenia wykonawczego 987/2009 (art. 14) oraz praktyki ZUS i instytucji niemieckich.

Muszą być spełnione łącznie:

1. pracodawca prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą w Polsce,

2. pracownik (lub zleceniobiorca) został wysłany czasowo, maksymalnie na 24 miesiące,

3. pracownik nie zastępuje innej osoby delegowanej,

4. zachowana jest realna więź z polskim podmiotem (wynagrodzenie, polecenia, urlopy),

5. zostało wydane zaświadczenie A1.

Brak choćby jednego warunku oznacza, że delegowanie nie istnieje w sensie prawnym, a właściwe staje się ustawodawstwo państwa wykonywania pracy – czyli Niemiec.

Zaświadczenie A1 – co warto wiedzieć

Zaświadczenie A1:

• potwierdza, a nie tworzy prawo do podlegania ZUS,

• może zostać zakwestionowane i cofnięte wstecz, jeżeli delegowanie było pozorne.

Podstawa prawna:

• art. 19 ust. 2 rozporządzenia 987/2009

• utrwalone orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE.

Umowa zlecenia a ubezpieczenia – częsty błąd

Częstym błędem jest przekonanie, że przy umowie zlecenia możliwa jest dowolność w wyborze systemu ubezpieczeń.

To nieprawda.

Prawo unijne posługuje się pojęciem faktycznego wykonywania pracy, a nie nazwą umowy (art. 1 lit. a i b rozporządzenia 883/2004).

Zleceniobiorca pracujący w Niemczech:

• bez A1 → podlega ubezpieczeniom niemieckim,

• z A1 (delegowanie) → pozostaje w ZUS.

„Wybór ubezpieczenia” – dlaczego to ryzykowne

Praktyka polegająca na informowaniu pracowników, że „mogą wybrać ZUS albo Niemcy”, nie ma żadnej podstawy prawnej i niesie poważne konsekwencje:

• dopłata składek w Niemczech nawet za 4–5 lat wstecz,

• odsetki i kary administracyjne,

• odpowiedzialność płatnika składek,

• zakwestionowanie delegowania przez niemieckie instytucje kontrolne (Zollamt, Deutsche Rentenversicherung).

Jedynie legalne modele współpracy

W świetle obowiązujących przepisów istnieją wyłącznie trzy legalne rozwiązania:

1. Delegowanie z A1 – czasowe, spełniające wszystkie warunki, składki w ZUS.

2. Praca w Niemczech bez A1 – składki w systemie niemieckim.

3. Zatrudnienie przez niemiecki podmiot / agencję – pełne ubezpieczenia w Niemczech.
   
   
   📞 Zadzwoń do nas: 781 444 440
   📧 Napisz: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
   
   

   Wpisz imię i nazwisko

   Podaj poprawny adres E-mail

   Wpisz telefon do kontatku.

   Dodatkowa wiadomość (niewymagana)

   Nieprawidłowe dane

   Zapoznałem/Zapoznałam się z polityką prywatności i wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych zgodnie z jej postanowieniami.

   Chcąc wysłać do nas wiadomość, prosimy zapoznać się z naszą polityką prywatności, a następnie zaakceptować ją.

   Wyślij